Muzykoterapia to metoda terapeutyczna, która wykorzystuje muzykę jako narzędzie do poprawy zdrowia psychicznego człowieka. Zarówno melodia, rytm, jak i tempo słuchanych dźwięków intensywnie oddziałują na sferę emocjonalną u dziecka: podczas sesji terapeutycznych maluch uczy się swobodnie wyrażać swoje uczucia, kontrolować negatywne emocje, a także przełamywać lęki i nieśmiałość przed kontaktem z rówieśnikami. Ponadto, muzykoterapia pomaga w leczeniu zaburzeń psychosomatycznych i nerwic, a także polepsza samoocenę oraz skutecznie walczy z bezsennością.

Terapia muzyką pozwala na wczesne wykrycie nieprawidłowości w obrębie orientacji wzrokowo-słuchowej, motoryki oraz oczywiście percepcji słuchowej. Stymuluje rozwój malucha, pomaga w koncentracji, a także uczy języka poprzez rytm i melodykę. W przypadku dzieci objętych niepełnosprawnością intelektualną, muzykoterapia może pomóc w poprawie komunikacji werbalnej oraz niewerbalnej, a także w redukcji stresu i poprawie jakości życia dziecka - a co za tym idzie, także jego rodziny.

Wbrew pozorom, muzykoterapia dla dzieci nie polega wyłącznie na słuchaniu piosenek. Każde zajęcia stanowią zazwyczaj połączenie zabawy, ruchu, a niekiedy i nawet czynności plastycznych. Podczas terapii muzyką, maluchy mogą:

• rozpoznawać i naśladować dźwięki,
• samodzielnie lub przy pomocy zabawek odgrywać role związane z tekstem piosenek,
• odtwarzać rytm muzyki przy pomocy prostych instrumentów, a także tupiąc i klaszcząc,
• rysować wszystko to, co nasuwa im się na myśl podczas słuchania wybranych utworów,
• ilustrować tekst piosenki przy pomocy różnego rodzaju gestów naśladowczych, przykładowo do “My jesteśmy krasnoludki”.

Na zakończenie zajęć terapeuta zazwyczaj korzysta ze spokojniejszych utworów, aby wprowadzić dzieci w stan wyciszenia i relaksu, a także by pozytywnie nastawić je do czekających na nie aktywności.

Terapia muzyką to jedna ze skuteczniejszych metod wykrywania i eliminowania problemów ze słuchem u dzieci. Zajęcia muzykoterapii pomagają w kształtowaniu osobowości malucha, a także pozytywnie wpływają na jego zdrowie psychiczne i umożliwiają mu kompletny, harmonijny rozwój. Co więcej, muzykoterapia:

• rozładowuje napięcie,
• rozwija poczucie estetyki,
• pozwala dziecku wyrazić siebie,
• usprawnia jego umiejętności motoryczne,
• stymuluje zmysły,
• pobudza umysł do pracy,
• uczy poprawnej komunikacji międzyludzkiej,
• rozwija sferę twórczą i emocjonalną malucha,
• pomaga pozbyć się stresu, jednocześnie zaspokajając potrzebę zabawy, śpiewu oraz ruchu.

Muzykoterapia może być stosowana już od 28. tygodnia życia dziecka - to właśnie wtedy jego układ słuchowy staje się w pełni rozwinięty i gotowy do odbierania bodźców. Maluchy potrzebują zewnętrznej stymulacji dźwiękowej, aby udoskonalać swoje zmysły. Doskonale do tego sprawdza się zarówno mowa, jak i muzyka. W obecnych czasach metody wykorzystywane przez muzykoterapeutów są na tyle zaawansowane, że pozwalają na pracę nawet z dziećmi przedwcześnie urodzonymi.

Muzykoterapia to forma terapii, która może przynieść korzyści osobom w każdym wieku. Niezależnie od tego, czy jesteśmy dziećmi, dorosłymi czy seniorami, muzyka ma potencjał do wprowadzenia pozytywnych zmian w naszym życiu. Najmłodsi mogą skorzystać z muzykoterapii, aby rozwijać swoje umiejętności poznawcze, emocjonalne i społeczne, a także w celu wsparcia procesów terapeutycznych w przypadku różnych zaburzeń rozwoju. Dorośli natomiast mogą korzystać z muzykoterapii w celu poprawy swojego stanu emocjonalnego, redukcji stresu i lęku oraz poprawy jakości swojego życia.

Zaburzenia motoryki małej dotyczą ogólno pojętej sprawności dłoni i palców. Mało kto zdaje sobie sprawę, że jest ona ściśle związana z procesem rozwoju mowy u dziecka. Jak to możliwe? Stymulacja dłoni bowiem pośrednio wpływa na ośrodek ruchowy mowy, który umiejscowiony jest w płacie czołowym. Oznacza to, że w przypadku zaobserwowania u swojej pociechy zaburzeń natury logopedycznej, warto rozważyć zabranie jej na terapię ręki.

Terapia ręki ma na celu usprawnienie motoryki małej, a więc precyzyjnych ruchów palców i dłoni. Podczas zajęć, terapeuta przy pomocy różnorodnych ćwiczeń pracuje z pacjentem kolejno nad postawą ciała, pracą kończyn górnych oraz napięciem mięśniowym - bezpośrednia stymulacja dłoni i palców odbywa się dopiero w następnych etapach. Założeniem terapii ręki jest pomoc dziecku w osiągnięciu pełnej samodzielności podczas wykonywania codziennych czynności - takich jak mycie zębów czy ubieranie się.

Przed zapisaniem dziecka na terapię ręki warto sobie uświadomić, że w pierwszej kolejności to specjalista musi postawić diagnozę i określić stan zdrowia naszej pociechy. Przydatna jest również opinia ortopedy, określająca wszystkie możliwe nieprawidłowości w postawie malucha. Dopiero po odbyciu stosownych konsultacji i zasięgnięciu porady lekarza, wskazane jest rozpoczęcie terapii ręki.

Terapeuta zazwyczaj rozpoczyna od krótkiego wywiadu z rodzicami i doboru ćwiczeń do indywidualnych potrzeb małego pacjenta. W pierwszych etapach terapii zazwyczaj pracuje się nad ruchomością stawów kończyn górnych, łopatek i obręczy barkowej. Niekiedy okazuje się konieczne również stosowanie ćwiczeń wzmacniających siłę mięśniową rąk, doskonalących zdolność chwytu, a nawet kontrolę wzrokowo-ruchową.

Ze względu na złożony charakter swojej profesji, terapeuci ręki zazwyczaj stosują różnorodne techniki i metody pracy z pacjentem. Wśród nich można wyróżnić:

• Metodę aktywną - polega na wykonywaniu ćwiczeń ogólnorozwojowych z dzieckiem. Mogą one przybierać różne formy - od gimnastyki, poprzez grę w piłkę nożną, aż po skakanie na skakance.
• Metodę Dobrego Startu - stanowi połączenie metody aktywnej z terapią polisensoryczną. Jej głównym założeniem jest wspomaganie rozwoju psychomotorycznego dziecka poprzez aktywną naukę symboli graficznych oraz zorganizowaną zabawę.
• Metoda Dennisona - opiera się na zasadach kinezjologii edukacyjnej. Wykorzystuje praktyki, pozycje oraz ćwiczenia, których stosowanie lub wykonywanie stymuluje pracę obu półkul mózgowych. 

W czasie prowadzonej terapii bardzo często korzysta się ze sprzętu multimedialnego. Przy pomocy tablic graficznych, komputerów i tabletów, mali pacjenci usprawniają swoje umiejętności grafomotoryczne. W ich skład wchodzi zdolność wykonywania oraz naśladowania ruchów precyzyjnych i sekwencyjnych, sprawność manualna, a także koordynacja wzrokowo-ruchowa.

Powszechnie wiadomo, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Istnieją jednak przedziały wiekowe, podczas których powinno ono wykształcić pewne umiejętności z zakresu motoryki małej. Do osiągnięcia drugiego roku życia, maluch może rysować wyłącznie “bazgroły” i nie powinno to stanowić powodu do niepokoju. Alarmująca jest natomiast sytuacja, gdy w wieku czterech lat nie potrafi on jeszcze tworzyć wzorów lub w miarę prostych linii. Z kolei, jeśli pięcioletnie dziecko nie jest w stanie rysować kształtów to znak, że może tutaj być potrzebna pomoc specjalisty.

Terapia ręki skierowana jest także do dzieci, u których występuje:

• zaburzenie napięcia mięśniowego,
• brak koordynacji ruchów kończyny górnej,
• opóźnienie w zakresie wykonywania czynności samoobsługowych,
• duża niechęć do wykonywania czynności manualnych, w tym malowania czy lepienia z plasteliny,
• potrzeba dodatkowych bodźców oddziałujących na ich układ proprioceptywny (umożliwiający czucie głębokie).

Wielu rodziców ma wątpliwości, czy powinno umówić swoją pociechę na zajęcia z terapeutą. Zdaniem specjalistów, wskazania do podjęcia terapii ręki przez dziecko obejmują:

• problemy natury logopedycznej,
• niepoprawny chwyt kredki bądź ołówka,
• zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej,
• trudności w wykonywaniu drobnych ruchów,
• problemy z koordynacją rąk podczas wykonywania czynności manipulacyjnych,
• wykonywane czynności manipulacyjnych w sposób niedbały, niedokładny, ale także zbyt szybki lub wolny,
• zaburzenia zmysłu dotyku (negatywna reakcja na lekki dotyk i nowe ubrania, brak chęci do podejmowania zabaw manualnych)

Najważniejsza w tym wszystkim jest obserwacja dziecka - szczególnie podczas wykonywania czynności grafomotorycznych. Jeżeli po zajęciach z pisania i rysowania malucha często boli głowa, tworzone przez niego obrazki nie są adekwatne jakościowo do jego wieku lub często robi on dziury w kartach przez zbyt silny nacisk to znak, że prawdopodobnie potrzebuje on pomocy terapeuty ręki.